Vizitë e trashëgimisë kulturore të Velesit
Më 3 shtator 2025, Ministri i Kulturës dhe Turizmit, Zoran Ljutkov, zhvilloi një vizitë pune në Veles, së bashku me Aleksandar Jordanoski, drejtor i Qendrës Kombëtare të Konservimit, për të parë nga afër gjendjen në terren dhe për të identifikuar nevojat dhe prioritetet për mbrojtjen, konservimin dhe vlerësimin e mëtejshëm të trashëgimisë kulturore.
Vizita filloi nga kisha manastirore “Shën Dimitri”, një vend i shenjtë që gjithmonë ka qenë pjesë e identitetit shpirtëror dhe kulturor të qytetit të Velesit. Kisha “Shën Dimitri” është shpallur pasuri kulturore e mbrojtur dhe përfaqëson një nga monumentet më të vlefshme të traditës shpirtërore dhe artistike në Maqedoni. Veçanërisht i rëndësishëm është fresku unik “Gjykimi i Fundit”, që dëshmon për nivelin e lartë të pikturës murale dhe historinë e pasur fetare në këto hapësira.
Gjatë vitit 2025 janë realizuar punë shtesë kërkimore për të përcaktuar pikturën autentike murale nga shekulli XIII në naosin dhe altarin e kishës. Këto janë kryer me përdorimin e kamerës termike – termografi infra të kuqe dhe hapje manuale sondash në pikturën murale. Gjithashtu është realizuar edhe një rikonstruksion digjital i mbishkrimit nga portreti i themeluesit në narteksin e kishës.
Misioni ynë është të ruajmë dhe të promovojmë në mënyrë dinjitoze këtë vend të shenjtë dhe pasurinë e tij të paçmueshme kulturore, si dëshmi e përhershme e identitetit shpirtëror dhe artistik të Maqedonisë.
Më pas u vizitua Shtëpia e Apasievëve, e cila në vitin 2021 është shpallur trashëgimi kulturore në rrezik dhe përfaqëson një pjesë të rëndësishme të arkitekturës urbane të Velesit. Për ruajtjen e saj është përgatitur një projekt bazë për konservim, restaurim dhe sanim, si dhe është zgjedhur një zbatues, por gjatë procesit të realizimit janë shfaqur disa probleme. Kjo vizitë u shfrytëzua, së bashku me ekipin e Qendrës Kombëtare të Konservimit, për të parë gjendjen aktuale dhe për të krijuar kushte për tejkalimin e problemeve, me qëllim vazhdimin e proceseve konservuese-restauruese.
Qëllimi i përbashkët është mbrojtja e plotë e objektit, për të cilën Ministria e Kulturës dhe Turizmit ka siguruar 4 milionë denarë.
Në kuadër të vizitës u vizitua edhe muzeu dhe u bë një inspektim i shtëpive përkujtimore të Jordan Haxhi Konstantinov – Xhinot, Koço Racin dhe Vasil Glavinov – figura të rëndësishme të ngulitura thellë në historinë e kulturës, arsimit dhe mendimit shoqëror maqedonas.
Kjo vizitë është pjesë e përpjekjeve të vazhdueshme për planifikim strategjik dhe përmirësim të sistemit të mbrojtjes së trashëgimisë kulturore në të gjithë vendin, me theks të veçantë në vlerësimin në terren dhe përfshirjen e ekspertëve në marrjen e vendimeve kyçe.
Nga ana e Ministrisë së Kulturës dhe Turizmit, në kuadër të Programit Vjetor për vitin 2025, për mbështetjen e projekteve në Veles janë ndarë rreth 20 milionë denarë, një investim që përbën një kontribut të rëndësishëm në mbrojtjen, prezantimin dhe afirmimin e trashëgimisë kulturore, si dhe në përmirësimin e aktiviteteve të institucioneve kulturore në rajon.
Foto: Fotografitë e përdorura janë marrë nga faqja në Facebook e Zoran Ljutkov.
