Përfundoi trajnimi për konservimin e gurit të fasadës së kishës “Shën Gjergji” në fshatin Nagoriçan të Vjetër

Pas përfundimit të trajnimit dyjavor për konservimin e gurit, i cili u mbajt në kompleksin kishtar “Shën Gjergji” –Nagoriçan i Vjetër, i organizuar nga Institucioni Kombëtar Qendra e Konservimit – Shkup, me mbështetje financiare nga Ministria e Kulturës dhe Turizmit e Republikës së Maqedonisë së Veriut, dhe i udhëhequr nga eksperti i huaj për konservimin e gurit, z. Simon Varak, u ndanë certifikata për konservuesit/pjesëmarrësit në trajnimin e specializuar për konservimin e gurit të fasadës së kishës “Shën Gjergji” –Nagoriçan i Vjetër.

Në javën e dytë të trajnimit për konservimin e gurit të fasadës së kishës “Shën Gjergji” në fshatin Nagoriçan të Vjetër u realizua pjesa kyçe e trajnimit të specializuar, e fokusuar në punë praktike që lidhen me aspektet problematike të konservimit të gurit të dëmtuar të kishës.

Nga eksperti i huaj z. Simon Varak u prezantuan në mënyrë praktike metodat dhe mënyra e aplikimit të duhur të materialeve për trajtim konservues in situ për lloje të ndryshme dëmtimesh në blloqet e gurit të fasadës. Në të njëjtën kohë, në këtë fazë, pjesëmarrësit në trajnim patën mundësinë të marrin pjesë aktive në provimin e metodave për konsolidim, aplikimin e llaçeve për mbushjen e boshllëqeve, fugimin, përpunimin e përfundimeve te sipërfaqet e shtresëzuara/të ndara të gurit nga masa bazë, si dhe bashkimin e pjesëve të thyera të gurit.

Sipas programit të përcaktuar më parë për ndërhyrjet prioritare mbrojtëse në gurët e përzgjedhur me shkallë të lartë rrezikimi, u organizuan edhe sesionet ditore të punës për trajtimin konservues të gurit të fasadës së kishës “Shën Gjergji”, në kuadër të të cilave u realizuan aktivitete të ndryshme në këto pozicione:

1) Te elemente specifike prej guri me mbishkrime historike të gdhendura:

1. a) te trari prej guri mbi derën hyrëse të kishës me tekst të gdhendur me vlerë historike, u krye trajtimi i çarjes vertikale me konsolidant Nano Estel dhe përpunimi i sipërfaqes së sipërme të gurit si dhe i kontaktit me sipërfaqen vertikale të murit të lunetës, me përzierje nga konsolidanti dhe pluhur guri i imët i marrë nga i njëjti gur.
2. b) te guri me mbishkrim të gdhendur në anën jugore të narteksit, për shkak të shkallës së lartë të shtresëzimit/ndarjes së sipërfaqes në pjesën e poshtme, u krye një trajtim shumë i kujdesshëm me procedura të kontrolluara në aspektin e pastrimit, mbushjes së zbrazëtirës së brendshme dhe përpunimit përfundimtar për mbylljen e vijës përgjatë konturit të shtresëzimit të sipërfaqes së gurit.

2) Te tre pilastrat prej guri në fasadën veriore u krye heqja e plotë e ndërhyrjeve të papërshtatshme prej çimentoje (kapakë përfundimtarë), largimi i gurëve të paqëndrueshëm dhe llaçeve të degraduara, dheut dhe vegjetacionit; pastrimi i sipërfaqeve nga degradimet biologjike, rikthimi i gurëve në pozicionet e tyre të mëparshme dhe vendosja e tyre me një lidhës të ri me bazë gëlqereje, si dhe mbushja dhe përpunimi i fugave me llaç gëlqereje.

Në fasadën veriore, te gurët e përzgjedhur me shfaqje të theksuar të dëmtimeve / shtresëzimit dhe ndarjes së sipërfaqes së sipërme nga struktura bazë e gurit.

3) Trajtimi konservues për këtë lloj dëmtimi të gurit përfshiu këto procedura të njëpasnjëshme:

3. a) fillimisht u krye pastrim i thatë me fryrje për largimin e pluhurit nga zgavra e brendshme e gurit dhe shpëlarje e kujdesshme me shiringë me ujë; më pas u bë injektim me emulsioni të lëngshëm nga NHL 3.5 dhe përfundimisht u realizua përforcimi/fiksimi i shtresës së ndarë të gurit me përdorimin e një përzierjeje nga konsolidanti Nano Estel dhe pluhur guri.
4. b) Po ashtu, në fasadën veriore, te një gur me shkallë të dukshme të lartë dëmtimi dhe rrezik potencial për humbjen e integritetit, u aplikua një metodë e kombinuar e trajtimit konservues, e cila, përveç injektimit të hapësirës së zbrazët me një emulsioni të lëngshëm nga llaç gëlqereje hidraulike, përfshiu edhe vendosjen e 3 kunjave prej fije qelqi (Fiberglass Pins) me diametër 4 mm.

Këta u vendosën në pjesën e poshtme të gurit, pas hapjes paraprake të vrimave të përshtatshme në gur; vrimat u pastruan nga pluhuri dhe u mbushën me emulsion nga rrëshirë epokside. Elementet prej fijeve të qelqit të vendosura në gur nuk janë të dukshme në sipërfaqen e fasadës, por ato do të kontribuojnë në rritjen e integritetit strukturor të gurit.

Kursi i specializuar i realizuar për konservimin e gurit të fasadës së kishës “Shën Gjergji” –Nagoriçan i Vjetër përfaqëson një përvojë shumë të rëndësishme praktike për kolegët konservues që punojnë në mbrojtjen e drejtpërdrejtë të trashëgimisë arkitekturore kulturore. Njëkohësisht, përmes trajnimit praktik ata patën mundësi të fitojnë njohuri shtesë, përvojë të drejtpërdrejtë në përdorimin e materialeve të përshtatshme dhe të zhvillojnë aftësitë e nevojshme për trajtimin konservues të gurit.

Në përputhje me përvojën e fituar, ata do të jenë më të përgatitur për të vazhduar me ndërhyrjet mbrojtëse në gurin e fasadës së kishës dhe mirëmbajtjen e saj të mëtejshme, për t’u përballur me çështje nga fusha e konservimit të gurit dhe njëkohësisht do të kontribuojnë në përmirësimin e qasjes metodologjike në veprimtarinë mbrojtëse të pasurive të paluajtshme me probleme të njëjta ose të ngjashme.